Düşlerin gücü adına!

Inception, Film

Gerçeğin kabuğunu soydum, başucuma bir düş koydum…

Inception Filmine Dair:

Son zamanlarda izlediğim en özgün fantastik kurmacalardan biriydi diyebilirim inception için. Zaman ve uzay üzerine söz söyleyen pek çok film ya da öykü ; bilince ve düşlere atıfta bulunan nice görsel beni böylesine harekete geçirmemişti. Filmi okumaya başladığım o ilk andan itibaren, incelenmesi ve hakkında tartışılması gereken bir serüven olduğu fikri içimde “uyandı”.

Peki, bu film hakkında konuşmaya nereden başlayabilirdim?

Düşler, renkler kadar kişisel ve basittir. Bu da ne demek şimdi, diyebilirsiniz? Renklerin kişisel ve basit oluşu onların anlatılamazlığında yatar. Kişiler sadece algılayabilirler ama aktaramazlar. Diyelim ki, doğuştan görme engelli biri size kırmızının nasıl bir şey olduğunu sordu. Ona söyleyeceğiniz her şey size özeldir. Bizzat sizde uyanan bir durumdur. Şu halde kırmızı hakkında kuracağınız bütün cümleler için benzetmelere başvurmanız gerekir. Çünkü “kırmızı” doğrudan anlatılmaz, doğrudan deneylenir. Dolaylamaya ihtiyacınız varsa imdadınıza benzetmeler yetişecektir. Bir figürü tastamam olmasa bile kısmen oluşturabilmek için bu benzetmelere ihtiyacınız vardır. İşte bu anlamda “düşleri” anlatmak için yine benzetmeleri iş başına çağırmalısınız. En başta da söylediğim gibi, düşler kişisel ve basittir.

O halde, inception filminin neye gönderme yaptığını söylemek için söze bir benzetmeden dahası bir alıntıdan başlamak istiyorum.

Çin’de M.Ö 400 yılında yazılan Kelebek Rüyası isimli ilk deneme ele geçirildiğinde üzerinde tam olarak şunlar yazıyordu:

“Günün birinde Cuang Cou, bir kelebek olduğunu, neşeli, hayattan memnun bir kelebek olduğunu rüyasında görmüş. Bu kelebeğin Cuang Cou’dan haberi bile yokmuş.

Birden bire uyanmış, bir de görmüş ki, gerçekten Cuang Cou imiş. Şimdi artık Cuang Cou rüyasında gerçekten bir kelebek mi olmuştu, yoksa kelebek rüyasında kendini Cuang Cou olarak mı görüyor, bunu bilemiyormuş.

Bir kelebekle Cuang Cou arasında fark vardır. Fakat ne dersin, varlıklar böyle değişirler işte.” (1)

Aslında modern dünyanın aktörleri olan bizler, birilerinin düşü müyüz? Bu soruyu binlerce yıl önce, Uzak Asya’da Kelebek Rüyası’nda sormuşlardı. Bilincimizi, altlı üstlü sarmalayan neydi? Biz kendimizin ne kadarını inşa etmiştik? Gerçeklik payımız ne kadardı?

İhsan Oktay Anar, Puslu Kıtalar Atlası

İhsan Oktay Anar, Puslu Kıtalar Atlasın’da benzer sorunsalı muhteşem bir fantastik örgü içerisinden seslendirmişti. İşin doğrusu onun yazdıklarını okuduktan sonra neyin fantazma neyin hakikat olduğu konusundaki fikirlerim eklem yerlerinden ayrılmaya başlamıştı.

İşte kitabın içinden bir not: “Rendekâr doğru mu söylüyor? Düşünüyorum öyleyse varım. Oldukça mâkûl. Fakat bundan tam tersi bir sonuç, varolmadığım, bir düş olduğum sonucu da çıkar: DÜşünern bir adamı düşünüyorum. Düşündüğümü bildiğim için, ben varım. Düşündüğünü bildiğim için, düşlediğim bu adamın da varolduğunu biliyorum. Böylece o da benim kadar gerçek oluyor. Bundan sonrası çok daha hüzünlü bir sonuca varıyor. Düşündüğünü düşündüğüm bu adamın beni düşlediğini düşlüyorum. Öyleyse gerçek olan biri beni düşlüyor. O gerçek, ben ise bir düş oluyorum…”(2)

Düşlerdeki garip ve geçişlerden yoksun ve tutarsız karmaşadan elimizde kalan basit bir ses var: “Dünya bir düştür. Evet, dünya… Ah! Evet, dünya bir masaldır.”(3)

Bu söylediklerimin gerçekliğini tartmamanızı öneriyorum. Ne de olsa, düşlerimizde bir ses daima bize düşte olduğumuzu anımsatır ve biz onun gerçekliğine kayıtsız şartsız inanırız.

Inception… Cuang Cou… Uzun İhsan… o seslerden bir kaçı olamaz mı?

————————————————————————————————————————————————————-

1) Çin Denemeleri, Çeviren: Nusret Hızır, MEB yayınları,İstanbul 1992

2) Puslu Kıtalar Atlası, İhsan Oktay Anar, İletişim Yay. İstanbul 1995

3) a.g.e

Reklamlar

2 Yorum

Filed under Kurmacalar...

2 responses to “Düşlerin gücü adına!

  1. Sayın Kümeli’ye katılıyorum. Inception içinde inception, düş içinde düş.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s